Edukacja techniczna w przedszkolu to nie tylko prace plastyczne. Na czym polega różnica?

Nauka przedszkolna obejmuje kilka obszarów rozwoju dziecka. Jednym z nich jest obszar techniczny, który bywa utożsamiany z zajęciami plastycznymi i często bagatelizowany w rozwoju wczesnoszkolnym. W praktyce edukacja techniczna to przygotowanie młodego człowieka do zrozumienia zasad, według których funkcjonuje dzisiejszy świat. Jak ją realizować?

Edukacja techniczna a plastyka – czym różnią się od siebie?

Założenia zajęć plastycznych i technicznych określa podstawa programowa tworzona na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji¹. Wszystkie formy aktywności plastycznej dziecka, jak ekspresja i percepcja, pomagają kształtować zmysł wzroku, dotyku, usprawniają procesy psychiczne. Przyczyniają się do kształtowania cech charakteru, wpływają na rozwój zainteresowań, upodobań estetycznych i wyobraźni plastycznej. Typowymi czynnościami realizowanymi w ramach zajęć plastycznych są malowanie, rysowanie, powielanie druku czy lepienie.

Edukacja techniczna w przedszkolu ma inny cel. Polega na stworzeniu warunków umożliwiających bezpieczną, samodzielną eksplorację elementów techniki w otoczeniu, konstruowania, majsterkowania, planowania i podejmowania intencjonalnego działania, a także prezentowania wytworów swojej pracy². Podczas zajęć technicznych dzieci rozwijają różnorodne umiejętności praktyczne: projektują, budują konstrukcje płaskie i przestrzenne, łączą materiały, posługują się prostymi narzędziami oraz sprawdzają i ulepszają własne rozwiązania.

Czy technika i plastyka mogą iść w parze?

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby edukację plastyczną i techniczną połączyć w taki sposób, aby dzieci uczyły się, że te sfery są ze sobą silnie związane. Przykładem takich zajęć jest np. obserwacja światła i cienia lub prezentacja różnego rodzaju dzieł plastycznych i zasad ich powstawania (rzeźba, malarstwo, rysunek, grafika komputerowa).

Dlaczego edukacja techniczna w przedszkolu jest ważna dla każdego dziecka?

Zgodnie z założeniami podstawy programowej na zajęciach z techniki dzieci uczą się, jak wykorzystywać narzędzia i materiały, planować i realizować proste projekty, poznają także zasady działania urządzeń obecnych w ich otoczeniu oraz zasady prawidłowego zachowania się na drodze i w środkach komunikacji. Im świat wokół nas staje się bardziej złożony, tym jednak większej kreatywności wymaga się od nauczyciela.

Umiejętność logicznego myślenia, analizy problemowej, ale także zachowania się w zróżnicowanych sytuacjach dziecko może świadomie ekstrapolować na inne obszary nauczania oraz wiele sytuacji w życiu codziennym. Większość dzieci chętnie majsterkuje i buduje z różnych materiałów, ale potrzebuje zasad i wskazówek, jak tworzyć trwałe konstrukcje i bezpiecznie korzystać z narzędzi.

Czego uczy się dziecko na zajęciach technicznych?

Szczegółowy dobór tematyki zajęć z edukacji technicznej zależy od osoby prowadzącej zajęcia, jej pomysłowości, dostępnych materiałów, a także potencjału grupy. Nie bez znaczenia pozostaje zaplecze technologiczne, jakim dysponuje dana placówka.

Należy jednak dążyć do tego, aby dziecko opanowało przynajmniej umiejętności wskazane w podstawie programowej. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi dziecko:

• ustala właściwości różnych materiałów,
• wymienia etapy budowania obiektów powstających w najbliższym otoczeniu, rozróżnia materiały, z których powstają budynki,
• tworzy budowle płaskie i przestrzenne z wykorzystaniem różnorodnych materiałów konstrukcyjnych, w tym naturalnych i z odzysku, narzędzi i spoiw; analizuje efekty własnych działań, szuka możliwych ulepszeń,
• buduje maszyny proste – kołowrót, równię pochyłą – i wyjaśnia ich zastosowanie w urządzeniach codziennego użytku,
• buduje obwody elektryczne z użyciem żarówki, brzęczyka i silnika,
• wskazuje przykłady urządzeń zasilanych energią z różnych źródeł,
• przestrzega zasad bezpiecznego korzystania z urządzeń elektrycznych i narzędzi,
• podaje przykłady maszyn i urządzeń, które ułatwiają ludziom życie,
• opisuje różne środki transportu i infrastrukturę znajdujące się w najbliższej okolicy oraz bezpieczne sposoby korzystania z nich.

Ustawodawca omawia wymagane umiejętności w sposób lapidarny, ale jak przełożyć założenia podstawy programowej na praktyczne zajęcia dla najmłodszych? Pomysłów jest bez liku.

Budowanie z klocków, pudełek po zapałkach, kartonów lub słomek rozwija wyobraźnię przestrzenną. Łączenie papieru, tektury, sznurków, skrawków tekstyliów uczy pracy z różnymi materiałami. Budowanie prostych mechanizmów, jak kołowrotek, wciągarka, winda lub dźwig, ułatwia zrozumienie zasad fizyki. Układanie elementów w sekwencje to wstęp do logiki, a w przyszłości być może także kodowania.

Jak planować zajęcia techniczne w przedszkolu?

Wskazane jest tworzenie z dziećmi stałych i czasowych stref pozwalających na realizację określonych aktywności w przedszkolu. Takie strefy powinny być wolne od przeszkód sensorycznych i architektonicznych oraz w pełni dostępne dla dzieci z niepełnosprawnościami.

W przypadku obszaru wydzielonego do zajęć technicznych dobrze jest zadbać o swobodny dostęp do klocków, materiałów technicznych i prostych narzędzi. Opiekun grupy powinien też wydzielić przestrzeń pozwalającą na ekspozycję wykonanych prac. W ten sposób dzieci mogą dzielić się swoimi osiągnięciami.

Kluczowe znaczenie ma zaprojektowanie i przestrzeganie zasad korzystania z narzędzi i materiałów potencjalnie niebezpiecznych, jak śrubokręt, nożyczki, zszywacz, dziurkacz, papier ścierny.

Potrzebujesz wsparcia w pracy z dziećmi? W ofercie ODM-Metris znajdziesz szkolenie z zakresu edukacji technicznej w przedszkolu zgodnie z aktualną podstawą programową. Sprawdź też inne szkolenia z metodyki i rozwoju dziecka.

Polecane szkolenia i materiały

Źródła

1. Rozporządzenie Ministra Edukacji w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego – Dz.U. 2026 poz. 378 (ISAP).
2. Ordon i in., Różnice pomiędzy zajęciami technicznymi a plastycznymi dostrzegane przez nauczycieli wychowania przedszkolnego – wybrane zagadnienia, Edukacja – Technika – Informatyka nr 4/26/2018.